Een innovatieve en eenvoudige manier voor het meten van bloedspiegels

De ‘dried bloodsample (DBS)’-methode: thuis een vingerprik doen, het bloed opvangen op bijvoorbeeld een papiertje, en opsturen naar het lab ter bepaling van de bloedspiegels. Nu nog in een klinische validatiefase, maar waarschijnlijk binnen een jaar algemeen beschikbaar voor IBD- en andere patiënten. Wat zijn de voordelen, hoe betrouwbaar is het en welke onderzoeken lopen hiernaar?

 

Voordelen
Annick de Vries, hoofd afdeling ‘Biologics’ van Sanquin Diagnostiek: ‘Het bepalen van bloedspiegels van biologicals is belangrijk. Het geeft de arts informatie waarmee hij de medicatie zinvoller in kan zetten, bijvoorbeeld door de dosis af te stemmen op de individuele patiënt of door een onderbouwde medicatieswitch. De DBS-technologie is hiervoor een eenvoudige, patiëntvriendelijke methode, want de patiënt doet de vingerprik gewoon thuis op een tijdstip dat hem uitkomt. Hierdoor zijn tijdens de vervolgafspraak de bloedspiegels al bekend, waardoor de arts, indien nodig, direct de behandeling kan aanpassen. Sterker nog, arts en patiënt kunnen de vervolgafspraak ook eerder of later plannen, al naar gelang de waarde van de bloedspiegels. Deze technologie is een mooie ondersteuning van ‘personalised medicine’, dat ook de zorgkosten zal verminderen. Daarnaast geeft deze technologie meer inzicht in de farmacokinetiek van biologicals, doordat er vanwege de patiëntvriendelijkheid veel meer tussenmetingen mogelijk zijn.’

Betrouwbaarheid
Karien Bloem, onderzoeker bij Sanquin Diagnostiek en medeontwikkelaar van de DBS-test, zegt over de betrouwbaarheid: ‘We onderzochten de betrouwbaarheid voor zeven biologicals en hun antistoffen, namelijk voor ‘adalimumab, infliximab, natalizumab, rituximab, toculizumab, ustekinumab en vedolizumab’. De geschatte veneuze waarde uit het vingerprikbloed correleert met de waarden in het veneuze plasma in een klinisch relevante range. Deze correlatie maten we onder verschillende omstandigheden (vier weken kamertemperatuur, vier weken 4 graden, invriezen, en twee dagen 37 graden), waardoor we ook weten dat de monsters met het gedroogde vingerprikbloed goed houdbaar zijn en goed te versturen zijn. Op basis van onze onderzoeksgegevens over deze zeven biologicals, kunnen we ervan uitgaan dat de methode voor bijna alle (of alle IgG) biologicals en hun biosimilars betrouwbaar is1.’

Wat is de status van het onderzoek naar deze technologie bij IBD medicatie?
Karien Bloem: ‘Het AMC doet samen met ons een klinische validatie van de vingerprik bij IBD patiënten voor infliximab. Het abstract hiervan is al gepresenteerd bij het ECCO congres half februari. Op dit congres presenteerden ook andere onderzoeksgroepen abstracts over deze methode. Onderzoeksgroepen in Leuven presenteerden bijvoorbeeld onderzoek met vingerprikmetingen van vedoluzimab en golimumab. Ook zijn er landelijke subsidies ter ondersteuning van het onderzoek naar optimaal gebruik van geneesmiddelen, zoals het programma ‘Goed Gebruik Geneesmiddelen’ van ZonMw.

Wanneer is de DBS-technologie beschikbaar voor IBD patiënten?
Annick de Vries: ‘Farmaceuten, ziekenhuizen en zorginstellingen zijn geïnteresseerd. Op dit moment is overleg gaande hoe we het gebruik praktisch kunnen regelen. Onze intentie is dat de technologie binnen een jaar algemeen beschikbaar is voor IBD- en andere patiënten.’

Meer over TDM in de behandeling van IBD.

Noot:
Op 7 december 2018 organiseren Sanquin en het AMC het congress ‘Contemporary use of therapeutic drug monitoring of biologics in chronic diseases: from point of care to personalised medicine’, met ook aandacht voor meten in vingerprikbloed.

1. Bloem et al., manuscript submitted